In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen barst het voorjaar los in al haar pracht. De vogels zingen het hoogste lied, alles ontwaakt uit de winterslaap, de zon verlicht de natuur en mensen die massaal buiten genieten op het terras of in de natuur. Is er een causaal verband tussen de gemeenteraadsverkiezingen en het voorjaar? Dat niet, maar wel een parallel. Want ook bij de verkiezingen lopen de gemoederen hoog op en zingen de politieke partijen hun hoogste lied.
Er valt iets te kiezen, maar wat betekent dat eigenlijk? Bekende thema’s als veiligheid, betaalbaar wonen, zorg, defensie staan op het programma. En natuurlijk ontbreekt landbouw niet in het rijtje. De standpunten lopen uiteen van verboden op gewasbeschermingsmiddelen en in sommige gevallen zelfs de sierteelt, tot ‘alles bij het oude ‘behouden’. De media draaien op volle toeren en bedienen vaak degene die het hardst roepen.
Waar het leven draait om saamhorigheid en sociale structuur
Terug naar het platteland, waar men vooral baat heeft bij rust en regelmaat. Waar het leven draait om saamhorigheid en sociale structuur. Waar balans een voorwaarde is, noodzakelijk voor bestaansrecht en continuïteit. In de middeleeuwen was een dorp een gesloten systeem van wederzijdse afhankelijkheid. Boeren, smeden, handelaren en monniken vulden elkaar aan. Toen de pest in de 14de eeuw huishield en de bevolking wegvaagde, hervormden de overlevende gemeenschappen zich. Land werd herverdeeld, nieuwe gewassen geïntroduceerd en dorpen die flexibel waren, overleefden. Degenen die vasthielden aan het oude, verdwenen.
Het platteland past zich aan
Tijdens de industriële revolutie van de 19de eeuw liep de bevolking massaal uit naar de fabrieken. Opnieuw leek het einde van het platteland nabij. Maar in Nederland ontstonden juist in die periode zuivelcoöperaties in Friesland, de gespecialiseerde tuinbouwsector in het Westland en boerenverenigingen die de belangen van het platteland dienden. Niet door te klagen, maar door samen te bouwen.
Een ander, recenter, voorbeeld is de crisis van de jaren dertig. De voedselprijzen rond 1930 waren rampzalig en troffen het platteland hard. Boerderijen gingen failliet, maar door de hoge werkloosheid ontstond juist veel armoede en honger. Dezelfde jaren dertig legden de basis voor nieuwe landbouwgrond in de Wieringermeer en de grootschalige efficiënte landbouwstructuur die we nu kennen.
En weer staan we voor de keuze welke richting we opgaan. De geschiedenis laat zien dat het platteland overleeft door zich aan te passen zonder de kern te verliezen. Het bewaren van de balans tussen vasthouden en loslaten. Te veel vasthouden aan oude structuren leidt tot stagnatie en ondergang. Te snel alles loslaten leidt tot ontworteling en verlies van identiteit.
Het platteland verdient onze aandacht
Ons platteland is de bewaarder van onze cultuur, onze identiteit, ons erfgoed. Ons platteland draagt onze voedselproductie, waterbeheer, biodiversiteit, natuurbeheer, kortom onze levenskwaliteit. Ons platteland verdient dus al onze aandacht, erkenning en bescherming. En ja, gezonde landbouw en gezonde natuur en leefomgeving gaan prima samen. De kracht zit ‘m juist in de verbinding. Niet in de tegenstelling, niet in eenzijdige verboden, niet in juridische loopgraven, maar in samenwerking. Ik roep iedereen op mee te werken aan die verbinding. Het is tijd voor het smeden van nieuwe allianties, voor convenanten in plaats van conflicten. Het is tijd voor nieuwe keuzes, dus kies bewust.
Janny PeltjesJanny is vaste columnist voor agrarisch vakblad Boerderij. In haar maandelijkse columns deelt ze haar visie op actuele thema’s in de landbouw. .
