Niemand heeft het, maar het zit overal: knolcyperus. Een lastig te beheersen onkruid, maar met aandacht kom je een heel eind. Dat bleek op het goedbezochte symposium rondom dit thema, op donderdag 22 mei bij HLB in Wijster.
Het is mooi als iemand bevlogen over een onderwerp kan vertellen. Shana Clercx is zeker zo iemand. Deze Belgisch onderzoeker trapte het symposium af met de laatste inzichten op knolcyperusgebied. Alle beheersmethodes passeerden de revue en hygiënemaatregelen zijn hierin de absolute rode draad. Ook het nieuwe verspreidingsaspect zaad kwam aan bod. “Zaad verspreidt natuurlijk heel makkelijk”, legt ze uit. “Dan kun je alles goed doen op je perceel, maar komt zaad van knolcyperus uit de berm of een naastgelegen natuurgebied aanwaaien.”
Voorkom dat een haard een perceel vol knolcyperus wordt, is Clercx’ boodschap. Detectie begint het mee; weet waar het zit. Er wordt gewerkt met dronebeelden, maar een aanwezige in de zaal legt ook speurhonden voor als detectiemethode. Tref je een haard, pak die dan snel aan. Bij hitte legt het onkruid het loodje, dus vergisting of compostering zijn mogelijkheden om er vanaf te komen. Ook stomen en elektrocuteren zijn effectief, maar niet 100%. 40 minuten boven de 40 graden en het is gedaan met knolcyperus, zonder al het bodemleven om zeep te helpen.
Mais en zwarte braak in je bouwplan helpen ook om een knolcyperusdruk te dempen, maar alleen als onderdeel van een breder pakket maatregelen. Clercx: “Je moet een beetje creatief zijn, maar doe in elk geval iets!”
Probleem neemt toe
Dat brengt ons op het volgend onderdeel: Bert Waterink van BO Akkerbouw, die vertelde over de wet- en regelgeving rondom Knolcyperus en waar de BO aan werkt op dit moment. “Zowel in aantal als omvang neemt knolcyperus toe”, vertelt Waterink. “Driekwart van de besmettingen zit in het oosten van Noord-Brabant en Noord-Limburg, maar we zien dat onder andere Drenthe ook in opmars is. Totaal 912 hectare.” “Zet daar maar een 0 achter”, roept iemand vanuit de zaal. “Dat zou best kunnen”, reageert Waterink. Want er zit een ruim verschil tussen officiële en officieuze knolcyperusbesmettingen.
Meldplicht bestaat niet
“Een meldplicht is er niet”, zegt Waterink tot ieders verbazing. “Het is geen quarantaineorganisme. Dat is een hardnekkig gerucht, waardoor telers kopschuw worden.”
Wel is het zo dat een officiële besmetting leidt tot een teeltverbod dat na drie vrije jaren wordt opgeheven. Voor ieders bestwil, want niets doen leidt tot een ramp op perceelsniveau. “Je moet ermee aan de slag als grondeigenaar”, licht Waterink toe. “Niet alleen telers, ook bijvoorbeeld waterschappen en natuurorganisaties.”
Met een grafiek laat hij zien hoe effectief aandacht is op knolcyperus. Besmettingen komen in golfbewegingen en die zijn gerelateerd aan aandacht of verslapping daarvan. Momenteel bevinden we ons in een fase van veel aandacht voor knolcyperus – de landbouwpers pakt het bijvoorbeeld ruimschoots op – die zal leiden tot beheersing van het onkruid. Doe je daarna 5 jaar niks, dan is het zo weer terug. Knolcyperus zit op allerlei dieptes in de grond en blijft daar zitten zolang het wil. Laten opkomen en bestrijden is de beste beheersmethode.
Invloed op beleid
Heeft de sector invloed op het beleid omtrent dit onkruid? “Zeker, want het is 1 van de 14 teeltvoorschriften. Als de sector met een breed gedragen voorstel komt kan het ministerie worden gevraagd om aanpassing. De BO Akkerbouw is een goede lobby-organisatie hiervoor.”
De werkgroep knolcyperus is in 2023 opgericht binnen de BO. Vooralsnog heeft deze ketenbrede werkgroep geconcludeerd dat het teeltvoorschrift knolcyperus het beste wordt behouden. Binnen het voorschrift geldt een bestrijdingsplicht voor iedereen en een informatieplicht tussen grondeigenaar en andere belanghebbenden, zoals de loonwerker die er aan de slag gaat en andersom. Waterink: “Wij willen knolcyperus een gesprekonderwerp maken, zodat we elkaar hierin kunnen vasthouden. Bewustwording is immers de eerste stap naar gerichte actie.”
Download hieronder de presentaties van de sprekers van het symposium van donderdag 22 mei 2025 in Wijster.
https://www.hlbbv.nl/app/uploads/2026/03/220525-Workshop-knolcyperus-en-aaltjesbeheersing.pdf
Achtergrond
Dit symposium maakt deel uit van het project ‘Vervolg SABE Kennisdeling voor toekomstbestendige akkerbouw in de Veenkoloniën’. Binnen dit project wordt kennis uit onderzoek en praktijk samengebracht en gedeeld, om agrarische ondernemers te ondersteunen bij het versterken van hun bedrijfsvoering op de lange termijn. Dit project wordt gefinancierd door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO): Europa investeert in zijn platteland.
Bij de beheersing van aardappelcysteaaltjes (AM) draait alles om de juiste rassenkeuze. Maar wist je dat een standaard soortbepaling niet altijd voldoende inzicht geeft in het risico op resistentiedoorbraak? Met de virulentietoets van HLB krijg je dat inzicht wél. Zo maak je een beter onderbouwde rassenkeuze en verklein je de kans op schade door virulente populaties van Globodera pallida.
