Vertrouw je het niet? Test je uienperceel dan op fusarium! Grondonderzoek toont aan of een perceel een laag of hoog risico heeft. Dat biedt handelingsperspectief. “Weet waar je aan begint, dat is de insteek van de fusariumtest.”
Fusarium is een groot probleem voor de Nederlandse uiensector. Het is een sluipmoordenaar, want vaak openbaart fusarium zich pas in de bewaring in de vorm van bolrot. Met flinke verliezen als gevolg. De bodemgebonden schimmelziekte, die overal latent aanwezig is, goed aanpakken begint met het vaststellen van de druk in een perceel. Dat kan met de nieuwe fusariumtoets die HLB sinds dit najaar op verzoek van Uireka voor de uienteelt uitvoert.
Akkerbouwer Jaap de Zeeuw licht de toets graag toe, als voorzitter van de werkgroep fusarium van het ketenbrede onderzoeksconsortium Uireka. Akkerbouwbedrijf Gebroeders De Zeeuw teelt op drie locaties in de Noordoostpolder; twee in Nagele en in Emmeloord.
De uienteelt is flink gegroeid en daarmee nemen de problemen helaas toe, legt De Zeeuw uit. Fusarium is het grootste probleem. Chemisch is er niets tegen te doen. Ook inundatie werkt niet 100%. “De meeste boeren hebben een vast bouwplan met uien. Gelegenheidstelers zijn er niet zoveel meer, wel telers die beginnen met uien. Voor iedereen die uien teelt, geldt: weet waar je aan begint. Dat is het idee van deze test.”
Wapenen tegen fusarium
Met welke tools wapenen uientelers zich tegen fusarium? De Zeeuw begint bij het uitgangsmateriaal: “Telers hopen dat er betere rassen komen die tolerant zijn tegen fusarium. Veredeling duurt echter lang; wel 10 of 15 jaar. CrispR-Cas zou echt een uitkomst zijn, in mijn ogen. Die veredelingstechniek biedt zoveel mogelijkheden, omdat het genbewerking mogelijk maakt. Daar ben ik absoluut voorstander van. Maar dat is in Europa helaas niet toegestaan. Intussen neemt de druk op gewasbescherming alleen maar toe.”
Voorafgaand aan de teelt kun je nu de grond laten testen op fusarium. “Vertrouw je het niet, laat de grond dan onderzoeken om teleurstellingen te voorkomen.” Ook weet je dan hoe urgent maatregelen tegen fusarium zijn op een perceel.
Voorkomen is beter
Teelttechnisch zijn er mogelijkheden om aantasting van fusarium te voorkomen. Dat is binnen Uireka onderzocht. “De fusariumdruk wordt minder als je op ruggen teelt”, weet De Zeeuw. “Wij telen op verhoogde bedden, dat helpt ook. We zien het steeds meer boeren doen. En we maken de grond wat meer los; minstens 10 centimeter in plaats van de gebruikelijke 3 centimeter. Dan wortelt de ui dieper en kan de plant beter water en mineralen zoeken. Kortom: je krijgt een weerbaardere ui die beter tegen alle ziekten en plagen kan die op ‘m afkomen.”
Een goede bodem met een goede structuur zijn superbelangrijk, stelt De Zeeuw. “En plasvorming moet je ten allen tijde voorkomen. Zeker op een hoog risico-perceel moet je dus ook beregenen met beleid.”
De test geeft nu en laag of hoog risico af en is nog niet klaar. “We gaan ‘m nog verfijnen om gerichter advies te kunnen geven, ook over het grijze tussengebied tussen laag en hoog risico. Dan kun je risico’s waar nodig indammen.”
Niet gokken, dat past goed
Alle uien van De Zeeuw liggen opgeslagen op de locatie in Nagele, in de bewaarschuur achter zijn huis. “In principe slaan we alles op. Uien en wortelen zetten we altijd in delen af, we gaan niet gokken tot het laatst. Die strategie past ons goed.”
Ondanks de bedreigingen op het gebied van ziekten en plagen is De Zeeuw dol op de uienteelt. “De uienafzet loopt als een trein in Nederland, daardoor is het meestal een rendabele teelt. Een hectare uien kost zo’n 10.000 euro. Vaak levert ie meer op. Dankzij de inspanningen van verwerkers en exporteurs, zij weten onze uien te plaatsen. Daarop wordt veel geïnvesteerd.”
Gewas beschermen
Gewasbescherming is en blijft een lastige factor, voegt hij toe. “Daarom zetten we de Steriele Insecten Techniek ook altijd in op de uien, om ze te beschermen tegen de uienvlieg.”
Door de bedreigingen dalen de opbrengsten in de uienteelt. De krappere pakket gewasbeschermingsmiddelen leidt ook weer tot andere problemen. “Vroeger hadden we toch geen trips, hè? Gaat allemaal ten koste van ons verdienmodel.” Een bouwplan met minimaal 1-op-6 is daarom noodzakelijk voor De Zeeuw. Teeltverruiming zorgt voor gezondere gewassen.
Ondanks de obstakels is het teeltniveau hoog in Nederland, realiseert De Zeeuw zich. Innovaties zoals nu weer deze fusariumtoets is hij dankbaar. “Zo blijven we wereldwijd voorop lopen.”
HLB is door Uireka als enig erkend laboratorium aangesteld om de fusariumtest uit te voeren. Deze analyses zullen een beter beeld geven over de verspreiding en druk van de schimmel. De test wordt uitgevoerd van eind november en tot eind januari.
Meer weten over de fusariumtoets? Meld je hier aan of neem contact op met onze adviseur in je regio.
Bij de beheersing van aardappelcysteaaltjes (AM) draait alles om de juiste rassenkeuze. Maar wist je dat een standaard soortbepaling niet altijd voldoende inzicht geeft in het risico op resistentiedoorbraak? Met de virulentietoets van HLB krijg je dat inzicht wél. Zo maak je een beter onderbouwde rassenkeuze en verklein je de kans op schade door virulente populaties van Globodera pallida.
